آشناثیی با معبد آناهیتا بزرگترین بنای سنگی ایران بعد از تخت‌ جمشید

مجموعه :متنوع


آشناثیی با معبد آناهیتا بزرگترین بنای سنگی ایران بعد از تخت‌ جمشید

معبد آناهیتا کنگاور بزرگترین بنای سنگی ایران بعد از تخت‌ جمشید

معبد آناهیتا، بزرگ‌ترین بنای سنگی ایران بعد از تخت‌جمشید است که از آثار باستانی دوران پیش از میلاد مسیح به شمار می‌آید. این بنا با ۶/۴ هکتار وسعت، بر پشته صخره‌ای و مشرف به دشت کنگاور ساخته شده‌است .بنابر نوشته‌های تاریخی، این معبد که به عنوان آتشکده‌ای برای احترام و پاسداشت مقام الهه‌ی آب، آناهیتا مورد استفاده قرار می‌گرفت.

معبد آناهیتا

معرفی و آشنایی با معبد آناهیتا

آناهیتا فرشته و نگهبان آب و فراوانی و زیبایی و باروری در نزد ایرانیان دارای مقام بلند و ارجمندی بوده‌است.

بقایای این پرستشگاه باشکوه که از بزرگترین بناهای سنگی در ایران است که با بنایی چهار ضلعی مستطیل شکل در اندازه‌های ۲۰۹ در ۲۴۴ متر بر فراز تخت سنگ کم ارتفاع در شهر کنگاور در استان کرمانشاه قرار دارد. پرستشگاه آناهیتا نیز همچون بناهایی که بر بلندی ساخته شده‌اند برگرفته از شیوهٔ سکوسازی است که در دشت ایران باب بوده.

پس از ظهور دین اسلام در کشور ایران دچار تغییرات بسیاری شد و همین امر ابهامات زیادی را در مورد تاریخچه، معماری و نوع استفاده از بنا به وجود آورد. معبد آناهیتا یا مجموعه‌ی تاریخی کنگاور که به عنوان محل کنگیار قدیم خرابه‌های عهد اشکانی نام‌گذاری شده است؛ به شماره‌ی ۳۱ در سال ۱۳۱۰ به عنوان آثار ملی به ثبت رسید.

معبد آناهیتا در فهرست پیشنهادی یونسکو قرار دارد که یکی از موانع ثبت این اثر در فهرست جهانی یونسکو کامل نشدن پژوهش در مورد سابقه بنا و قطعی نشدن نظریه های مربوط به سابقه تاریخی آن است.

معبد آناهیتا

 

سبک معماری معبد آناهیتا

در سبک معماری معبد آناهیتا نظرات و تعابیر گوناگونی وجود دارد که از طرف مستشرقان اروپایی و باستان‌شناسان ایرانی بیان شده است. براساس مستندات تاریخی، اولین افرادی که به کشف سبک معماری معبد آناهیتا پرداختند، اوژن فلاندن و پاسکال کست از مستشرقان اروپایی هستند که در زمان سفرشان به کنگاور طرح‌های بسیار دقیقی را ارائه دادند. در نظر آن‌ها بنای آناهیتا براساس سبک یونانیان ساخته شده است.

اما محققان و باستان‌‌شناسان ایرانی، ایستادگی کرده و تمامی گفته‌های ایشان (اوژن فلاندن و پاسکال کست) را که در مورد الگوبرداری معماری معبد آناهیتا از معماری یونانی است، رد می‌کنند. آن‌ها براساس یافته‌های گوناگون که به دلیل کاوش‌های محققان و باستان‌شناسان ایرانی صورت گرفته است، به بیان مطالبی در مورد وجود اختلافاتی بین سبک‌های استفاده شده در معماری معبد آناهیتا با معماری یونانی پرداخته‌اند.

معبد آناهیتا

تاریخچه معبد آناهیتا

بر اساس شواهدی ساخت معبد آناهیتا در اواخر دوره‌ی هخامنشی شروع شد و تکمیل آن تا دوره‌های بعدی ادامه یافت. البته‌ عده‌ای عقیده دارند که قدمت این مکان به زمان خسرو پرویز باز می‌گردد.بنابر نوشته‌ها و مستندات تاریخی به نظر می‌رسد که اولین سنگ‌بنای این معبد در عصر هخامنشیان ساخته شد و ساخت آن تا دوران‌های بعد ادامه پیدا کرد و در دوره‌ی ساسانیان به اتمام رسید. برخی دیگر از محققین به تبعیت از نوشته‌های مورخین ایرانی و عرب سده سوم ه.ق به بعد، این بنا را کاخی ناتمام برای خسروپرویز معرفی کرده‌اند. سیف‌الله کامبخش‌فرد – کاوشگر بنا – آن را به سه دوره هخامنشی، اشکانی و ساسانی نسبت می‌دهد و مسعود آذرنوش کاوشگر دیگر بنا، آن را کاخ ناتمامی از خسرو پرویز در اواخر دوره ساسانی می‌داند.

به دلیل گذشت قرون بسیار از ساخت معبد آناهیتا و مواجه‌شدن این بنای عظیم تاریخی با سیلی از سوانح طبیعی یا تخریب‌های انسانی که به صورت سهوی و یا عمدی صورت گرفته است، به طور دقیق نمی‌توان در مورد تاریخ ساخت و نوع کاربری، فضای معماری و کالبد واقعی اظهار نظر کرد. محققان آن را به نام معبد آناهیتا الهه‌ی ایرانی و معادل با آرتمیس یونانی دانسته و پس از آن، این بنا به نام معبد آناهیتا مشهور شد.

معبد آناهیتا

معماری بنای معبد آناهیتا

سبک معماری بنا شیوه پارتی است

معبد روی تپه‌ای با ارتفاع ۳۲ متر ساخته شده است. نقشه‌ی بنای کنگاور به صورت یک چهارضعلی است که ابعاد هر ضلع این عمارت ۲۰۹ متر در ۲۴۲ متر برآورد شده است. به نظر می‌رسد سازندگان، دیوار‌ها را با استفاده از لاشه‌های سنگ و ملات به ضخامتی برابر با ۱۸ متر ساخته‌اند. البته ضلع شمالی این بنا از ضخامتی متفاوت نسبت به بقیه برخوردار است.

جوی‌های سنگی معبد از شگفتی‌های مهندسی

جوی‌های سنگی آب را میزان کرده و به طرز باشکوهی به آبگیری وسط بنا هدایت می‌شده است. نوع تقسیم آب و جریان آب درون معبد یکی از شگفتی‌های مهندسی در آن دوران است تا این عنصر مقدس را به زیباترین شکل ممکن به نمایش بگذارند. در چهار طرف این بنا دالان‌هایی تعبیه شده که در کف آنها جوی‌های آب به صورت رفت و برگشت آب را به وسط معبد هدایت می‌کرده است. در وسط معبد فضایی وجود دارد که آب از این جوی‌ها در آن جمع شده و استخر کوچکی حدودا در ابعاد ۱۰ در ۱۰ و عمق ۲۰ سانتی‌متر را پر آب می‌کرده است.

روی هر دیوار، ردیفی از ستون‌هایی با قطر زیاد قرار گرفته است؛ ارتفاع ستون‌های ساخته شده در این بنای عظیم تاریخی، سه برابر قطر آن‌ها است که یکی از نکات جالب و منحصربه‌فرد در طراحی و معماری معبد به شمار می‌آید. به یقین می‌توان ادعا کرد که هیچ یک از معابدی که در سراسر دنیا وجود دارند، از این ویژگی برخوردار نیستند. در ساخت این دیوارها، از سنگ و ملات گچ استفاده شد که سازندگان این بنا، به وسیله‌ی قعطه‌ سنگ‌های تراشیده شده و به صورت خشکه چین، نمای بیرونی آن را تزئین کرده‌اند.

دیگر قسمتهای بنای معبد

از دیگر نکات معماری لحاظ شده در بنای معبد آناهیتا حضور صفه‌ای در مرکز و با جهت شرقی – غربی است که با طول ۹۴ متر، عرض ۹/۵ متر و ارتفاعی نزدیک به ۴ متر در نوع خود جالب و ستودنی است.

این صفه با استفاده از لاشه‌ سنگ‌های بزرگ که با روکشی از گچ پوشیده شده، ساخته شده است.قرارگیری ستون‌هایی ساده، فاقد تزئینات خاص معماری، کوتاه و قطور در یک ردیف، علاوه بر به رخ کشیدن الگوی معماری اصیل ایرانی، کارشناسان را به این فکر می‌اندازد که سازندگانش، آن‌ها را به عنوان نرده و حفاظ تزئینی لبه‌ی ایوان تعبیه کرده‌اند.

معبد آناهیتا

در گذشته روستایی با نام گچ کن روی خرابه‌های معبد بنا شده بود که به مرور تواستند مردم این روستا را در مکانی دیگر ساکن کرده و کاوش‌ در میان آثار به جا مانده از معبد را آغاز کنند.

نقاشی قدیمی از معبد آناهیتا

معبد آناهیتا

آدرس معبد آناهیتا

کنگاور، میانه‌ی راه جدید همدان به کرمانشاه، در مسیر هگمتانه-تیسفون

دسترسی به معبد آناهیتا

کنگاور شرقی‌ترین شهر استان کرمانشاه به شمار می‌رود. از پایتخت با کنگاور حدود ۵۳۰ کیلومتر راه است. متاسفانه این شهر دارای فرودگاه و راه‌آهن نیست. اما پایانه‌ی مسافربری آن بین سه راهی همدان و سه راهی کارخانه واقع شده است. اگر با ماشین شخصی سفر کنید، در طول راه مسیرهای بسیار زیبایی را مشاهده خواهید کرد که تجربه‌ی تماشای آن‌ها لذت زیادی دارد. برای رفتن به این معبد سه مسیر پیش‌روی شما است.

معبد آناهیتا

معبد آناهیتا

تصاویر معبد آناهیتا

معبد آناهیتا

عکس  معبد آناهیتا

معبد آناهیتا

معبد آناهیتا

معبد آناهیتا

معبد آناهیتا

معبد آناهیتا

معبد آناهیتا

معبد آناهیتا

معبد آناهیتا

معبد آناهیتا

معبد آناهیتا

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

جدیدترین مطالب
پربیننده هفته
پربیننده ماه

آشپزی

دکوراسیون